Buitenplaats Rhijnhof

Ligging

Leiden - Rhijnhofweg 4

Andere benaming

Dubbelhof

Geschiedenis

Op de plaats waar nu de buitenplaats bevindt, was in de 17e eeuw sprake van een steenbakkerij met enkele arbeidershuisjes. Nicolaas van Campen, schepen van Leiden, kocht op 26 december 1679 voor ƒ 3.000,-- 'een speelhuis met daarnaast een nieuwe grote boomgaard met uitzicht op het Haagse Schouw, gelegen op de Hoge Morschweg met de losse gereedschappen vande steenplaats als de visserij en de vinkerij'. Van Campen bestemde de steenbakkerij tot het buitenverblijf Dubbelhof.

In 1715 koopt de heer Jacobus Le Boeuff de buitenplaats. Hij verbeterde het huis met de aanbouw van een koepelkamer. In 1730 bleken de zijvleugels, die niet onderheid waren, verzakt. De volgende eigenaar, Willem Mylius, arts te Leiden, besloot tot nieuwbouw. Het door hem gebouwde pand, dat inmiddels Rhijnhof heette, maakte van de waterzijde een grootse indruk, maar dat was grotendeels schijn. Gelijkvloers was er niet meer dan een 'zaal' met aan weerskanten een zijkamer, op de verdieping waren vier kamers, die echter niet verwarmd konden worden. Het was dus echt een zomerverblijf.

Het huis kreeg zijn huidige aanzien in 1775, toen het in bezit was van de Amsterdamse koopman Hendrik Sandijk (sinds 1759). Deze gaf de Berlijnse architect Johan Samuel Creutz de opdracht het huis een neoclassicistisch uiterlijk (Lodewijk XVI-stijl) te geven.

Na een opeenvolging van diverse rijke eigenaren verwierf mej. Anna Maria Gesina Cock in 1871 de buitenplaats. Zij woonden in de zomer met haar broers en zusters op het landgoed. In de winter woonde de familie op Rapenburg 48. Na het overlijden van Anna in 1901 ging het gehele bezit over op haar jongste broer, de advocaat Coenraad Cock. Hij verkocht de buitenplaats aan Geertruid Albertina Johanna Werndly uit Deventer, echtgenote van Charles Jacobus Schattenkerk, de rector van het gymnasium in Deventer. Rhijnhof was toen nog een buitenverblijf dat men alleen in de zomer bewoonde.

Het Leidsch Dagblad van 18 november 1908 schreef: 'Met bange vreeze werd het tijdstip tegemoet gezien, waarop de buitenplaats van wijlen meester Coenraad Cock zou worden verkocht. Toch maakt het huis bij het Haagsche Schouw aan het water gelegen zoodanig effect met de omgeving, dat een slooping dier terreinen ook door de wandelende en fietsende Leidenaren met leedwezen zou worden aanschouwd'.

'Te boven zijn wij echter deze vrees! Al is de bestemming die eraan zal worden gegeven een sinistere, dat het huis en het geboomte blijven is ons al voldoende. De Hervormde Gemeente van Leiden heeft het gekocht om deze plaats in te richten tot een begraafplaats'.

Vrouwe Werndly verkocht op 18 december 1908 de buitenplaats, bestaande uit herenhuis, koetshuis, landerijen en orangerie, aan de Hervormde Gemeente van Leiden. De kerkvoogdij liet het terrein ophogen en veranderde de buitenplaats met haar gebouwen in begraafplaats Rhijnhof.

Op 24 mei 1910 werd de begraafplaats in gebruik genomen. Het herenhuis was tot ontvangstruimte an aula verbouwd. In 1939 vorderde het Ministerie van Oorlog het voormalige koetshuis voor de inkwartiering van Nederlandse militairen bij de mobilisatie. In de Tweede Wereldoorlog werd het herenhuis licht beschadigd door mitrailleurvuur en bombardementen. De buitenplaats lag voor de Duitsers strategisch gunstig aan de Haagsche Schouwweg (de toenmalige autoweg naar Amsterdam). In een deel van het pand was de Duitse bezetter ingekwartierd.

De begraafplaats breidde na de Tweede Wereldoorlog opnieuw uit. De aula in de koepelkamer van het herenhuis werd te klein voor grote gezelschappen bij begrafenissen. In 1956 werd rechts van het herenhuis een nieuwe aula aangebouwd. In 1966 ging het landgoed over van de gemeente Oegstgeest naar de gemeente Leiden.

Het herenhuis, koetshuis, de orangerie en het tuinmanshuis zijn door de Hervormde Gemeente van Leiden verkocht aan particulieren.

Bewoners

  • 1679 - 1715 Nicolaas van Campen
  • 1715 - Jacobus Le Boeuff
  • - Willem Mylius
  • 1759 - Hendrik van Sandijk
  • 1871 - 1901 mej Anna Maria Gesina Cock
  • 1901 - Coenraad Cock
  • - 1908 Geertruid Albertina Johanna Werndly x Charles Jacobus Schattenkerk
  • 1908 - Hervormde Gemeente van Leiden

Huidige doeleinden

  • Particuliere bewoning

Opengesteld

  • Niet toegankelijk

Bronverwijzing

  • Monumenten in Nederland - Zuid-Holland
  • Kastelen en buitenplaatsen in Zuid-Holland
  • Rhijnhof van Buitenplaats, ... tot Begraafplaats.
  • Schwencke, G.D.M. - "Uw straatnaam verklaard - Rhijnhofweg" - Vereniging Oud Oegstgeest 2000

Foto's © Albert Speelman 2017

@